Bordro, işçinin bir dönemde hak ettiği ücretin ve bu ücretten yapılan kesintilerin ayrıntılı dökümüdür. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 37. maddesine göre işveren, ödeme yaptığında işçiye ücret hesabını gösteren imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bordroda brüt ücret, fazla çalışma ve tatil ücretleri gibi eklemeler ile SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi gibi kesintiler ayrı ayrı gösterilir; geriye kalan tutar net ücrettir.
Bordro (ücret hesap pusulası) nedir?
İş Kanunu’nun 37. maddesi, işçiye verilen pusulada şunların ayrı ayrı gösterilmesini ister:
- Ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem,
- Fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit ekleme,
- Vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesinti.
Bu pusula damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır (md. 37). Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 10. maddesi de fazla çalışma ödemelerinin ücret bordrolarında ve ücret hesap pusulalarında açıkça gösterilmesini öngörür.
Bordronun kazançlar bölümü
- Brüt ücret: Sözleşmede kararlaştırılan, kesintiler yapılmadan önceki ücret.
- Fazla çalışma ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenen tutar (İş Kanunu md. 41).
- Hafta tatili ve genel tatil ücretleri: Genel tatil gününde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir (md. 47).
- Prim, ikramiye ve sosyal yardımlar: Bunlar da ücret niteliğindeki ödemelerdir ve kural olarak vergilendirilir. Bazı yardımlar belirli tutara kadar vergiden istisnadır; örneğin işyerinde yemek verilmediği durumlarda çalışılan günlere ait yemek bedelinin 2026 yılı için günlük 300 TL’yi aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır (Gelir İdaresi Başkanlığı, Ücret Geliri Rehberi).
Bordronun kesintiler bölümü
| Kesinti | Oran / kural | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK işçi primi | %14 | Brüt ücret (prime esas kazanç) üzerinden kesilir. |
| İşsizlik sigortası işçi primi | %1 | Brüt ücret üzerinden kesilir. |
| Gelir vergisi | %15 – %40 (dilimli) | Brüt ücretten SGK ve işsizlik primleri düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden, yıl içindeki toplam (kümülatif) matraha göre hesaplanır. Asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır. |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Asgari ücreti aşan kısım üzerinden kesilir. |
| Diğer | — | Avans mahsubu, icra ve nafaka kesintileri gibi. |
SGK ve işsizlik sigortası işçi payı oranları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın asgari ücret hesap tablosunda, damga vergisi oranı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablonun IV-1-b bendinde yer alır. İşveren de ayrıca SGK ve işsizlik sigortası primi öder; ancak işveren payı işçinin ücretinden kesilmez.
Gelir vergisi dilimleri (2026, ücret gelirleri)
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı 2026 tarifesine göre ücret gelirlerine uygulanan dilimler şöyledir:
| Yıllık vergi matrahı | Oran |
|---|---|
| 190.000 TL’ye kadar | %15 |
| 400.000 TL’nin 190.000 TL’si için 28.500 TL, fazlası | %20 |
| 1.500.000 TL’nin 400.000 TL’si için 70.500 TL, fazlası | %27 |
| 5.300.000 TL’nin 1.500.000 TL’si için 367.500 TL, fazlası | %35 |
| 5.300.000 TL’den fazlasının 5.300.000 TL’si için 1.697.500 TL, fazlası | %40 |
Dilimler yıllık toplam matraha göre uygulandığı için, yıl içinde kümülatif matrah arttıkça işçi bir üst dilime geçebilir ve aynı brüt ücrete rağmen net ücret azalabilir. Bordrodaki “kümülatif vergi matrahı” satırı bu toplamı gösterir.
Asgari ücret istisnası
Gelir Vergisi Kanunu’nun 23. maddesinin 18. bendine göre, ödemenin yapıldığı ayda geçerli asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK primi ve işsizlik sigortası primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücretler gelir vergisinden istisnadır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açıklamasına göre:
- Ücreti asgari ücret kadar olan işçiden SGK ve işsizlik sigortası primi kesilir; gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.
- Ücreti asgari ücretin üzerinde olan işçide vergi, toplam matrah üzerinden hesaplanır; bulunan vergiden, asgari ücrete isabet eden vergi düşülür. İstisna nedeniyle alınmayan vergi, ilgili ayda asgari ücret üzerinden hesaplanan vergiyi aşamaz.
- Birden fazla işverenden ücret alanlarda istisna yalnızca en yüksek ücrete uygulanır.
Örnek bordrolar (2026)
Örnek 1: Asgari ücret
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2026 hesap tablosuna göre:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030,00 TL |
| SGK işçi primi (%14) | − 4.624,20 TL |
| İşsizlik sigortası işçi primi (%1) | − 330,30 TL |
| Gelir vergisi ve damga vergisi | Kesilmez (istisna) |
| Net ücret | 28.075,50 TL |
Örnek 2: Brüt 50.000 TL (yılın ilk ayı)
Başka bir indirim ya da istisna olmadığı varsayımıyla, Ocak ayında brüt 50.000 TL ücret alan bir işçinin bordrosu yaklaşık olarak şöyledir:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt ücret | — | 50.000,00 TL |
| SGK işçi primi | 50.000 × %14 | − 7.000,00 TL |
| İşsizlik sigortası işçi primi | 50.000 × %1 | − 500,00 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 50.000 − 7.000 − 500 | 42.500,00 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi | 42.500 × %15 | 6.375,00 TL |
| Asgari ücret istisnası | 28.075,50 × %15 | − 4.211,33 TL |
| Ödenecek gelir vergisi | 6.375,00 − 4.211,33 | − 2.163,67 TL |
| Damga vergisi | (50.000 − 33.030) × 0,00759 | − 128,80 TL |
| Net ücret | — | 40.207,53 TL |
Bu işçinin kümülatif matrahı ayda 42.500 TL arttığı için beşinci ayda 190.000 TL’yi geçer ve kazancın bu sınırı aşan kısmına %20 oranı uygulanmaya başlar. Bu nedenle net ücret yıl içinde değişebilir.
Bordroyu okurken nelere bakılmalı?
- Dönem ve ödeme tarihi doğru mu?
- Çalışılan gün sayısı ve varsa eksik günler puantajla uyumlu mu?
- Fazla çalışma saatleri ve ücreti ayrıca gösterilmiş mi? (Yönetmelik md. 10)
- Genel tatilde çalışılan günler için ek ücret yer alıyor mu? (md. 47)
- Kesintiler (SGK, işsizlik, gelir vergisi, damga vergisi, avans, icra) ayrı ayrı gösterilmiş mi? (md. 37)
- Kümülatif vergi matrahı bir önceki aya göre doğru ilerliyor mu?
Sık sorulan sorular
Bordro vermek zorunlu mu?
Evet. İş Kanunu’nun 37. maddesine göre işveren, işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösteren imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.
Brüt ve net ücret arasındaki fark nedir?
Brüt ücret kesintilerden önceki tutardır. Brüt ücretten SGK işçi primi (%14), işsizlik sigortası işçi primi (%1), gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra kalan tutar net ücrettir.
2026 asgari ücret net ne kadar?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na göre 2026 yılı brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL’dir. Asgari ücretten gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.
Neden yıl içinde maaşım azalıyor?
Gelir vergisi yıllık toplam (kümülatif) matraha göre dilimli uygulanır. Kümülatif matrah 190.000 TL, 400.000 TL gibi dilim sınırlarını geçtikçe vergi oranı yükselir ve aynı brüt ücretle net ücret azalabilir.
Damga vergisi ne kadar?
Ücret ödemelerinde damga vergisi oranı binde 7,59’dur. Asgari ücrete isabet eden kısım için damga vergisi kesilmez; kesinti asgari ücreti aşan kısım üzerinden yapılır.
Fazla mesai bordroda gösterilmeli mi?
Evet. İş Kanunu’nun 37. maddesi ve Fazla Çalışma Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre fazla çalışma ücretleri bordroda ve ücret hesap pusulasında ayrıca gösterilmelidir.
- 4857 sayılı İş Kanunu, md. 37, 41, 47 (mevzuat.gov.tr)
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği, md. 10 (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Asgari Ücretin Net Hesabı ve İşverene Maliyeti (2026)
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Gelir Vergisi Tarifesi 2026 (193 sayılı Kanun, 103. madde)
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi (2026)
- Gelir İdaresi Başkanlığı, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablo, IV-1-b
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özel durumlar için mali müşavirinize ya da bir iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririz.
F-GEN