Ana sayfa / Bilgi Merkezi / PDKS nedir, işletmeye ne kazandırır?

PDKS nedir, işletmeye ne kazandırır?

Personel devam kontrol sistemi nasıl çalışır, hangi yöntemler var ve işletmeye ne kazandırır?

← Bilgi Merkezi’ne dön

Son güncelleme: · 6 dk okuma · F-GEN

Kısaca

PDKS (Personel Devam Kontrol Sistemi), çalışanların işe giriş ve çıkış saatlerini kaydeden sistemlerin genel adıdır. Kart, parmak izi, yüz tanıma ya da telefonla QR kod okutma gibi yöntemlerle çalışır. Kaydedilen saatlerden puantaj, fazla çalışma ve izin hesapları çıkarılır. İş mevzuatı işverene fazla çalışma saatlerini belgeleme ve yıllık izin kaydı tutma yükümlülüğü getirdiği için düzenli bir devam kaydı, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini kolaylaştırır.

PDKS tam olarak ne yapar?

Bir PDKS’nin temel görevi, “Kim, ne zaman geldi, ne zaman çıktı?” sorusunun cevabını kayıt altına almaktır. Bu kayıtlardan genellikle şunlar hesaplanır:

  • Her çalışanın günlük ve haftalık çalışma süresi,
  • Ara dinlenme (mola) süreleri; İş Kanunu’nun 68. maddesine göre ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz,
  • Haftalık 45 saati aşan fazla çalışma süreleri (İş Kanunu md. 41),
  • Geç kalma, erken çıkma ve devamsızlıklar,
  • İzinli günler ve tatil günleri,
  • Ay sonunda bordroya esas olacak puantaj.

Bunlar elle yapıldığında genellikle imza föyleri ve tablolar kullanılır; çalışan sayısı arttıkça hem harcanan zaman hem de hata ihtimali büyür.

PDKS yöntemleri: hangisi ne zaman uygun?

Başlıca beş yöntem vardır. Hiçbiri her işletme için tek doğru değildir; çalışan sayısı, lokasyon sayısı ve bütçe seçimi belirler.

YöntemNasıl çalışır?ArtısıDikkat edilecek nokta
Kartlı (RFID)Çalışan kartını okuyucuya okutur.Yaygın, kullanımı kolay, okutma hızlıdır.Kart başkasına verilebilir ya da kaybolabilir; her girişe cihaz gerekir.
Parmak iziOkuyucuya parmak basılır.Başkası yerine okutmayı büyük ölçüde önler; kart taşıma gerekmez.Biyometrik veri KVKK’ya göre özel nitelikli kişisel veridir; cihaz maliyeti ve hijyen konusu vardır.
Yüz tanımaKamera çalışanın yüzünü tanır.Temassız ve hızlıdır; başkası yerine okutmayı önler.Parmak iziyle aynı KVKK yükümlülükleri; cihaz maliyeti yüksektir.
QR kod + telefonÇalışan iş yerindeki QR kodu kendi telefonuyla okutur.Okuyucu cihaz gerekmez; yeni bir lokasyon eklemek kolaydır.Çalışanın akıllı telefonu ve internet bağlantısı olmalıdır; başkasının telefonuyla okutmaya karşı konum ya da cihaz doğrulaması gerekir.
Konum (GPS) doğrulamaTelefon, çalışanın iş yerinde olduğunu doğrular. Genellikle QR ile birlikte kullanılır.Sahada, şantiyede ve dışarıda çalışanlar için uygundur.Yalnızca giriş-çıkış anında ve çalışana açıkça bildirilerek kullanılmalıdır.
KVKK notu

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesine göre biyometrik veriler özel nitelikli kişisel veridir ve kural olarak işlenmeleri yasaktır; ancak aynı maddede sayılan hâllerde (örneğin ilgili kişinin açık rızası ya da istihdam alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması) işlenebilir. Kanun’un 4. maddesi ise kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister. Bu nedenle biyometrik bir sistem kurmadan önce hukuki dayanağın ve ölçülülüğün değerlendirilmesi gerekir.

İşletmeye ne kazandırır?

1. Kayıt yükümlülükleri kolaylaşır

Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre işveren, fazla çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenlemek ve imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır. İş Kanunu’nun 56. maddesi de işverene yıllık izinleri gösteren bir izin kayıt belgesi tutma yükümlülüğü getirir. Düzenli tutulan giriş-çıkış kayıtları, bu belgelerin doğru hazırlanmasına temel oluşturur.

2. Fazla çalışma doğru hesaplanır

İş Kanunu’nun 41. maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir; bir yıldaki toplam fazla çalışma 270 saati geçemez. Haftalık toplamları elle takip etmek zordur; kayıtlı saatler bu hesabı kolaylaştırır.

3. Puantaj hataları azalır

Elle tutulan puantajda yanlış yazılan saatler, unutulan günler ve yuvarlanan dakikalar sık görülür. Saatin okutma anında kaydedilmesi bu tür hataları azaltır.

4. Bordro hazırlığı kısalır

İş Kanunu’nun 37. maddesine göre işçiye verilen ücret hesap pusulasında fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ayrı ayrı gösterilmelidir. Bu kalemlerin hesabı doğrudan devam kayıtlarına dayanır.

5. Çalışan için şeffaflık sağlar

Çalışan kendi saatlerini ve izin durumunu görebildiğinde mesai ve izin konusundaki anlaşmazlıklar azalır.

6. Birden fazla lokasyon izlenebilir

Merkez ofis, şube, depo ya da şantiye fark etmeksizin kayıtlar tek yerde toplanabilir.

PDKS seçerken nelere bakılmalı?

  • Çalışma düzeniniz: Tek bir giriş kapısı olan bir iş yeri ile birden fazla şubesi ya da sahada çalışan personeli olan bir işletmenin ihtiyacı farklıdır.
  • Toplam maliyet: Cihazlı sistemlerde cihaz, kurulum ve bakım; yazılım tabanlı sistemlerde aylık ya da yıllık kullanım ücreti hesaba katılmalıdır.
  • Puantaj ve bordroyla bağlantı: Kayıtların puantaja, fazla çalışmaya ve izin bakiyesine dönüşüp dönüşmediği, kullandığınız bordro ya da muhasebe programına aktarılıp aktarılamadığı önemlidir.
  • KVKK uyumu: Hangi kişisel verinin işlendiği, nerede ve ne kadar süre saklandığı, çalışana nasıl bilgi verildiği net olmalıdır.
  • Kullanım kolaylığı: Çalışanların ve yöneticilerin zorlanmadan kullanabileceği bir sistem, kayıtların düzenli tutulmasını sağlar.
  • Arıza ve kesinti durumu: Cihaz bozulduğunda, elektrik ya da internet kesildiğinde kayıtların nasıl alınacağı önceden belirlenmelidir.
  • Raporlama ve destek: Puantajın istenen biçimde alınabilmesi ve sorun olduğunda destek alınabilmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

PDKS’nin açılımı nedir?

PDKS, Personel Devam Kontrol Sistemi’nin kısaltmasıdır. Çalışanların işe giriş ve çıkış saatlerini kaydeden ve bu kayıtlardan puantaj çıkaran sistemlere verilen genel addır.

PDKS kullanmak zorunlu mu?

Mevzuatta belirli bir PDKS cihazı ya da yazılımı kullanma zorunluluğu yoktur. Ancak Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 10. maddesi işverene fazla çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenleme, İş Kanunu’nun 56. maddesi de yıllık izin kayıt belgesi tutma yükümlülüğü getirir. Bu kayıtların hangi yöntemle tutulacağı işverene bırakılmıştır.

Küçük bir işletme için PDKS gerekli mi?

Kayıt yükümlülükleri çalışan sayısına göre değişmez. Küçük işletmeler için basit kartlı cihazlar ya da telefon tabanlı uygulamalar gibi düşük maliyetli seçenekler de vardır; kayıtlar elle de tutulabilir.

Çalışanın kendi telefonuyla giriş-çıkış yapması güvenilir mi?

Doğru kurulduğunda güvenilirdir. Ancak başkasının telefonuyla okutma ya da iş yeri dışından kayıt gibi risklere karşı konum doğrulaması, cihaz eşleştirme gibi önlemler alınmalıdır.

Parmak izli PDKS KVKK’ya aykırı mı?

Kendi başına yasak değildir; ancak parmak izi KVKK’nın 6. maddesine göre özel nitelikli kişisel veridir ve ancak aynı maddede sayılan hâllerde işlenebilir. Ayrıca Kanun’un 4. maddesindeki ölçülülük ilkesine uyulmalıdır.

PDKS kayıtları ne kadar süre saklanmalı?

Türk Borçlar Kanunu’nun 147. maddesine göre ücret alacaklarında, İş Kanunu’nun ek 3. maddesine göre de yıllık izin ücreti ile kıdem ve ihbar tazminatlarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu nedenle kayıtların en az bu süre boyunca saklanması uygun olur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özel durumlar için mali müşavirinize ya da bir iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririz.

14 gün ücretsiz deneyin.

Firmanıza özel hesabı açalım; kurulumda ve personel aktarımında yardımcı olalım.

WhatsApp’tan yazın